İklim değişikliği, ortalama hava koşullarının insan faaliyetleri nedeniyle uzun vadede daha sıcak, daha yağışlı veya daha kurak hale gelmesi gibi önemli değişiklikleri ifade ediyor. Bu süreç, dünya genelinde artan sıcaklıklar, değişen yağış düzenleri, şiddetli hava olayları ve deniz seviyesinin yükselmesi gibi etkilerle kendini gösteriyor. Anlaşılacağı üzere, iklim değişikliği sadece bilimsel bir mesele değil, aynı zamanda ekonomik ve sosyal yaşamımızı derinden etkileyen bir konu. Güvenli bir gelecek adına dünyanın önündeki görev ise küresel sıcaklık artışını, sanayi öncesi döneme göre 1,5 derecede sınırlamak.
İklim Değişikliğinin Nedenleri: Sera Gazları ve İnsan Faaliyetleri
İklim değişikliğinin başlıca sebebi ise fosil yakıtların (kömür, petrol ve gaz) yakılmasıdır. Fosil yakıtların yakılması, ormansızlaşma ve endüstriyel faaliyetler sera gazı emisyonuna neden olurken, sera gazları atmosferde olması gerekenden fazla biriktiğinde gezegeni bir battaniye gibi sarıyor ve ısıtıyor. Bu durum iklimin doğal döngüsünü değiştirirken, gezegenimizin ekolojik dengesini de yerle bir ediyor.
İklim Değişikliğinin Etkileri: Tarım ve Su Kaynakları Üzerindeki Etkileri
İklim değişikliğinin etkileri, yalnızca çevresel değil, aynı zamanda ekonomik ve sosyal boyutlara da sahip. Özellikle tarım ve su kaynakları üzerinde tehlikeli boyutlara varan sonuçlar yaratıyor. Kuraklık, yağış düzenlerindeki bozulma ve aşırı hava olayları mahsul verimliliğini düşürebiliyor, bu da gıda fiyatlarında artışa ve ekonomik belirsizliklere yol açabiliyor.
Türkiye ise, iklim değişikliğinden en fazla etkilenen Akdeniz Havzası’nda yer alan ülkelerden biri. Özellikle son yıllarda, mevsimlerin kayması ve aşırı hava olaylarının artması ile başta tarım olmak üzere birçok sektör bu durumdan olumsuz etkileniyor. 2022 yılında yapılan bir araştırmaya göre, Türkiye’de ekili alanların en az %80’ini kaplayan buğday, arpa, pamuk, ayçiçeği ve çayın karşı karşıya kaldığı etkiler, bölgeye ve zamana bağlı olarak farklılaşsa da, sorunlar genellikle kuraklıktan ve yüksek sıcaklıklardan kaynaklanıyor. İncelenen beş ürün içerisinde iklim değişikliğine bağlı gözlenen en büyük etki, Güneydoğu’daki pamuk üretiminde olurken aşırı sıcaklıklar ve kuraklık, verimi düşürdü.
Türkiye’de su sorunu ise her yıl artıyor. Yılda kişi başına 1.519 m³’lük su miktarı düşüyor. İklim değişikliği ve tarımda aşırı su kullanımı gibi nedenlerle beraber kişi başına düşen kullanılabilir yıllık su miktarının 2030’da 1.200 metreküpe, 2040’ta 1.116 metreküpe, 2050’de ise 1.069 metreküpe kadar düşmesi bekleniyor ki bu da Türkiye’nin su fakiri olması anlamına geliyor.
İklim Değişikliği ile Mücadele Türkiye’nin Ekonomik Gücünü Artırabilir
İklim değişikliğine neden olan fosil yakıtlardan çıkmak ise iklim değişikliği ile mücadelede birincil önlem. Fosil yakıt zengini olmayan bir ülke olan Türkiye ise fosil yakıtlardan çıkarak, hem enerji maliyetlerini düşürebilir ve hem de enerjide dışa bağımlılığını azaltabilir. Güneş ve rüzgar enerjisi yatırımlarını hızlandıracak politikalar enflasyonla mücadele şansı sunarken, uzun vadede daha sürdürülebilir bir ekonomi inşa etmede önemli bir adım olacaktır. Yapılan çalışmalar da bunu doğruluyor: Türkiye’de halihazırda lisansı olan güneş ve rüzgar enerjisi projeleri hayata geçseydi (45GW), enflasyon 13,8 puan, ithal yakıta harcanan bütçe ise 3,6 milyar dolar az olacaktı.
Bunun yanı sıra enerji dönüşümü ile beraber yeni istihdam alanları da yaratılıyor. 2022 tarihli bir analiz, Türkiye’nin yenilenebilir enerjiye yatırım yaparak 2030 yılına kadar GSYH’sini yılda 8 milyar doları artırabileceğini ve 300 bini aşkın yeni iş yaratabileceğini belirtiyor. Türkiye’nin güneş enerjisi sektöründeki istihdam potansiyelini inceleyen bir başka çalışma, iş gücü devamlılığı ve artışının, güneş enerjisi yatırımlarının önündeki engellerin kaldırılmasına bağlı olduğunu aktarıyor.
Ekonomiyi ve yaşam kalitesine doğrudan etkileyen bir süreç olan iklim değişikliğinin olumsuz etkilerini azaltmak ve geleceğe daha güvenli bir şekilde adım atmak için yenilenebilir enerji yatırımlarını hızlandırmalı, 2053 net sıfır hedefi doğrultusunda hareket etmeli, yeşil ekonomi ilkelerini benimsemeli ve iklim hedefleri güncellenmeli. İklim krizi çağında güçlü bir ekonomi için güçlü bir iklim politikası gerekli. Türkiye’nin önünde ise oldukça önemli bir fırsat var: COP31. Önümüzdeki Kasım ayında Zirveye başkanlık edecek Türkiye, fosil yakıtlardan çıkış taahhüdü vererek enerji dönüşümünü hızlandırabilir. Bu alanda çalışan 15 sivil toplum kuruluşunu bir araya getiren İklim Ağı da COP31 ev sahipliğinin, adil bir dönüşümle toplumun tüm kesimlerini kapsayan karbonsuz bir ekonomi inşa etme yönünde Türkiye için önemli bir fırsat sunduğu belirtiyor: “İklim krizi hızla derinleşirken, bu ev sahipliği Türkiye’nin iklim politikalarını da yeniden şekillendirebilecek tarihi bir dönüm noktası niteliğinde.” Eğer bugün bu krizle mücadele etmek için hızlı ve güçlü adımlar atmazsak, yarın iklim krizinin daha güçlü sonuçlarının yaralarını sarmak adına çok daha zorlu olacak.
